Zamek "Krzyżtopór" wzniesiony został w latach 1631-44 przez Krzysztofa Ossolińskiego, wojewodę sandomierskiego. Budowniczym zamku był Wawrzyniec Sens. Zamek powstał z kamienia, na planie pięcioboku, z bastionami na narożach. Stał się okazałą rezydencją rodu Ossolińskich i centrum życia kulturalnego. Rzekomo posiadał tyle okien ile dni w roku, tyle pokoi ile tygodni, tyle sal ile miesięcy oraz 4 wieże symbolizujące pory roku, akwarium z morskimi rybami, lustra w stajniach i marmurowe żłoby. 

Po śmierci Ossolińskiego i następnie jego syna, zamek przeszedł na własność Kalinowskich, a potem Wiśniowieckich, Morstinów, Paców, Sołtyków, Łempickich i Orsettich. W latach 1655-57 został zdobyty podstępem przez Szwedów i obrabowany. Był jeszcze częściowo zamieszkały w roku 1770, ostatecznie popadł w ruinę w czasie walk konfederacji barskiej.

Dziś stanowi jedną z największych ruin ufortyfikowanych rezydencji magnackich w Europie. Zachowały się mury zamku i fortyfikacje bastionowe, zabezpieczone po wojnie przed dalszym niszczeniem.

Co roku Chorągiew Rycerstwa Ziemi Sandomierskiej wraz ze Stowarzyszeniem Przyjaciół Zamku "Krzyżtopór" organizuje tu Turniej Rycerski o szablę Krzysztofa Baldwina Ossolińskiego. Scenografią dla turnieju są ruiny Zamku. Kilkuset rycerzy każdego roku zmaga się na polach turniejowych i dziedzińcu zamkowym. W ramach imprezy odbywa się turniej "żywych szachów rycerskich". Imprezie towarzyszą inscenizacje historyczne, pokazy nawiązujące do wspaniałych tradycji historii i kultury Sandomierza, koncerty muzyki dawnej i tańca.